Net-billing po zmianach 2025/2026 – rozliczenie godzinowe vs miesięczne (RCE vs RCEm)

RCEm – rozliczenie miesięczne: jak działa w praktyce

W kwietniu 2024 r. miesięczna rynkowa cena energii (RCEm) wyniosła 25 gr/kWh, podczas gdy średnia cena giełdowa notowana na Rynku Dnia Następnego (RDN) sięgała 36 gr/kWh. Mechanizm RCEm opiera się na średniej ważonej z cen godzinowych z całego miesiąca, co w teorii ma chronić prosumentów przed gwałtownymi spadkami wartości energii w godzinach południowych. Jednakże statystyki wykazują, że uśrednianie stawek często skutkuje niższą wyceną nadwyżek w porównaniu do cen uzyskiwanych przez profesjonalnych uczestników rynku hurtowego.

Poniższa tabela przedstawia przykładową kalkulację przychodu dla gospodarstwa domowego w systemie RCEm przy założeniu standardowej produkcji w miesiącu o umiarkowanym nasłonecznieniu.

Zgromadzone środki finansowe trafiają na indywidualny depozyt prosumencki, który służy do rozliczania wartości energii pobranej z sieci elektroenergetycznej. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 2c ustawy o odnawialnych źródłach energii, środki na depozycie ważą 12 miesięcy od daty ich przypisania do konta prosumenta. Jeśli po tym okresie niewykorzystane fundusze pozostaną na subkoncie, ulegają one częściowemu przepadkowi na rzecz Operatora Sieci Dystrybucyjnej, co zmusza właścicieli instalacji do precyzyjnego wymiarowania mocy systemów PV.

W systemie RCEm sprzedawca energii zwraca maksymalnie 20% wartości niewykorzystanej energii na koniec okresu rozliczeniowego, co stanowi istotne ograniczenie dla osób z przewymiarowanymi instalacjami. W sierpniu 2025 roku miesięczna cena RCEm wyniosła 214,68 zł/MWh, co oznacza, że za każdą 1 kWh energii oddanej do sieci w tym miesiącu sprzedawca prądu zapłacił 0,2147 zł. W obliczu rosnących cen zakupu energii, które dla gospodarstw domowych wynoszą maksymalnie 0,6212 zł/kWh brutto, różnica między ceną sprzedaży a zakupu staje się coraz bardziej odczuwalna dla budżetów domowych.

Zaleca się, aby prosumenci regularnie monitorowali daty ważności depozytu w portalu rozliczeniowym OSD, aby uniknąć utraty wypracowanych nadwyżek. System miesięczny jest rozwiązaniem bezpieczniejszym dla użytkowników o niskiej elastyczności zużycia, którzy nie posiadają systemów automatyki budynkowej zarządzającej odbiornikami w czasie rzeczywistym.

RCE – rozliczenie godzinowe: kiedy warto przejść?

Przejście na rozliczenie według rynkowej ceny energii godzinowej (RCE) otwiera przed prosumentami nowe możliwości optymalizacji zysków, zwłaszcza po wejściu w życie nowelizacji ustawy o OZE z dnia 27 grudnia 2024 r. Kluczowym benefitem tego modelu jest możliwość uzyskania zwrotu do 30% wartości depozytu prosumenckiego na koniec roku kalendarzowego, co stanowi wzrost o 10 punktów procentowych względem modelu RCEm. Dodatkowo, ustawodawca wprowadził współczynnik korygujący o wartości 1,23, który zwiększa nominalną wartość depozytu o 23% dla energii rozliczanej w systemie RCE.

Poniżej przedstawiono analizę potencjalnych scenariuszy zysków i strat w zależności od konfiguracji technicznej instalacji i profilu zużycia energii.

Głównym ryzykiem w modelu RCE jest duża zmienność cenowa na Towarowej Giełdzie Energii. W lipcu 2024 r. godzinowe ceny energii na RDN spadały w okresach nadpodaży do poziomu zaledwie 9 gr/kWh, co drastycznie obniżało rentowność bieżącej sprzedaży nadwyżek. Logika trójki semantycznej jest tu nieubłagana: duża produkcja w godzinach 11-14 oznacza niską cenę RCE, co w konsekwencji prowadzi do niższego przychodu dla prosumentów nieposiadających magazynów energii.

Mimo ryzyk, statystyki wskazują, że różnica roczna między RCE a RCEm dla optymalnie skonfigurowanej instalacji 5 kW PV może wynosić około 300 zł na korzyść rozliczenia godzinowego. Prosumenci powinni jednak pobrać i przeanalizować godzinowe ceny RDN ze strony pse.pl przed podjęciem ostatecznej decyzji o złożeniu oświadczenia do OSD. Od 1 lipca 2024 roku prosumenci z instalacjami przyłączonymi po tej dacie są automatycznie przypisywani do systemu RCE, co wymusza na nich aktywne zarządzanie energią.

Magazyn energii – czy to przełamuje pułapkę niskich cen?

Inwestycja w magazyn energii o pojemności 5 kWh zintegrowany z falownikiem hybrydowym staje się kluczowym elementem strategii prosumenta w 2025 roku. Przy koszcie instalacji rzędu 35 000 zł, żywotności określonej na 6000 cykli oraz głębokości wyładowania (DoD) na poziomie 90%, możliwe jest wyliczenie uśrednionego kosztu przechowywania energii (LCOE), który wynosi obecnie około 0,56 zł/kWh. W zestawieniu ze średnią ceną RCE z ostatnich 12 miesięcy, która wynosiła 0,34 zł/kWh, magazynowanie wydaje się kosztowne, jednak jego rola wykracza poza prostą sprzedaż nadwyżek.

Magazyn energii pełni funkcję stabilizatora ekonomicznego w systemie net-billing. Zgodnie z zasadą: magazyn-zatrzymuje-tanią-energię w szczycie produkcji, uwalnia-ją-gdy-cena-skacze w godzinach wieczornych, a dzięki temu zysk-rośnie-o-23% w skali roku. Analiza przeprowadzona przez FlexiPower Group (13 634 wyświetleń dokumentacji) potwierdza, że maksymalizacja autokonsumpcji jest podstawą rentowności w nowym modelu rozliczeń, a akumulatory chemiczne są najskuteczniejszym narzędziem do realizacji tego celu.

Zwiększenie autokonsumpcji energii elektrycznej do poziomu 70% pozwala na obniżenie rachunków w systemie net-billing o około 70%, co przy braku magazynu jest niemal nieosiągalne (standardowo autokonsumpcja wynosi 20-30%). Warto podkreślić, że od 30 września 2025 roku nastąpi kolejna zmiana – wprowadzenie rozliczeń 15-minutowych, co jeszcze bardziej zwiększy precyzję rozliczeń i premiować będzie posiadaczy szybkich systemów magazynowania energii. Decyzja o doposażeniu instalacji PV w baterię powinna uwzględniać również możliwość integracji z pompą ciepła, co stanowi najbardziej efektywne rozwiązanie grzewcze w nowoczesnym budownictwie.

Krok po kroku: jak wybrać rozliczenie i złożyć oświadczenie

Wybór sposobu rozliczania nadwyżek energii jest ściśle uzależniony od daty przyłączenia mikroinstalacji do sieci elektroenergetycznej. Zgodnie z art. 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii, prosumenci zostali podzieleni na grupy, dla których przewidziano różne ścieżki postępowania. Poniższa tabela porządkuje te zależności w sposób przejrzysty dla inwestora.

Procedura zmiany modelu rozliczeniowego z miesięcznego (RCEm) na godzinowy (RCE) odbywa się poprzez złożenie formularza „Oświadczenie o sposobie rozliczenia energii elektrycznej”. Dokument ten jest dostępny w elektronicznym Portalu Prosumenta każdego Operatora Sieci Dystrybucyjnej (np. PGE, Tauron, Enea, Energa). Do prawidłowego wypełnienia wniosku niezbędne jest podanie numeru licznika (PPE) oraz numeru PESEL właściciela instalacji, a czas realizacji zgłoszenia przez operatora wynosi ustawowo 14 dni kalendarzowych.

Termin 31 stycznia 2025 r. jest nieprzekraczalny dla prosumetów z pierwszej grupy. Spóźnisz się z wnioskiem? Twoje oświadczenie przepadnie, a powrót do preferencyjnych warunków zmiany na RCE w późniejszym terminie może być niemożliwy lub prawnie utrudniony. Warto pamiętać, że od 1 lutego 2025 r. rozliczenia dla prosumentów z instalacją przyłączoną do połowy 2024 r., którzy nie złożyli oświadczenia, zostaną automatycznie przywrócone do rozliczeń według cen miesięcznych (RCEm), co może być mniej korzystne przy posiadaniu magazynu energii.

W związku z tym zaleca się wykonanie zrzutu ekranu lub pobranie potwierdzenia PDF po wysłaniu formularza w systemie OSD. Brak oficjalnej odpowiedzi ze strony Operatora Sieci Dystrybucyjnej w ciągu 14 dni od złożenia kompletnego wniosku jest traktowany jako milcząca akceptacja nowego sposobu rozliczeń. Prawidłowe zakwalifikowanie do systemu RCE pozwoli na naliczenie zwiększonego depozytu (30% zwrotu) już w rozliczeniach za luty 2025 roku.